...

Multatuli Huis: de bakermat

In het kader van de Fairtrade Week gaat onze Fairtrade blogger Hans Beerends op bezoek bij verschillende culturele instellingen die fairtrade een warm hart toedragen. Waar beter te beginnen dan bij het Multatuli-huis.

We staan in het geboortehuis van Douwes Dekker die in 1860 onder de schuilnaam Multatuli de roman ‘Max Havelaar - of de koffieveilingen der Nederlandse Handelsmaatschappij‘ schreef. Het boek was een aanval op de inlandse hoofden in Java die met instemming van het Nederlandse gezag de eigen bevolking uitbuitten. Het boek veroorzaakte een schok in Nederland en leidde tot felle discussies over het koloniale beleid.

Toen in 1988 de ontwikkelingsorganisatie Solidaridad een stichting oprichtte die koffie tegen een eerlijke prijs ging importeren hoefde zij niet lang te aarzelen over de naam. In datzelfde jaar nam Prins Claus in het Multatuli Huis het eerste pak fairtrade Max Havelaar koffie in ontvangst. Na koffie volgde vele andere fairtrade producten.

Onder het genot van een kop fairtrade koffie praat ik met Klaartje Groot, conservator-directeur van het museum.

Klaartje: "Multatuli kwam niet alleen op voor de uitgebuite Javanen; als penvriend van Domela Nieuwenhuis kwam hij ook op voor de Nederlandse arbeiders. Daarnaast hield hij een sterk pleidooi voor de gelijkheid van de vrouw. Voor de feministen van de eerste golf was hij een groot inspirator.

Je ziet het, we zijn maar een klein museum, twee kamers en nog een kelder waar alle uitgaven van zijn boeken, in zo’n 40 talen, opgeslagen zijn. Natuurlijk drinken wij fairtrade koffie en thee. We hebben geen café voor onze 2000 jaarlijkse bezoekers maar als zij willen napraten bieden we ze graag een kop eerlijke koffie of thee aan. Daarnaast worden er lezingen gehouden en studiedagen. Ook worden er samen met twee kleine musea – Jac P. Thijssen museum en Pianola – bedrijfsuitjes georganiseerd. Mensen wandelen dan langs de drie musea en worden bij ons verrast op fairtrade koffie of thee.

Ik raakte al vroeg maatschappelijk betrokken, vooral door twee tantes die mij wegwijs maakte. De eerste tante vertelde mij op mijn 14e hoe absurd het was dat vrouwen nog steeds niet dezelfde gelijke maatschappelijke positie hadden als mannen en de tweede tante wees mij de weg naar wereldwinkels en vertelde me alles over armoede en milieuproblemen. Ik geniet van mijn werk en ben blij dat ik hiermee de herinnering levend kan houden van een man die een literaire doorbraak creëerde in de 19e eeuw en die als eerste grondige kritiek uitoefende op uitbuiting en het koloniale beleid van Nederland."